Ik geef eerlijk toe dat ik me er erg op verheugd had, de heropening van het Letterkundig Museum in Den Haag op 5 maart j.l. Ik ontving al keurig weken van tevoren een uitnodiging. De reden: mijn portret van Anna Enquist zou daar ook een plek krijgen. Ik voelde en voel me zeer vereerd dat het portret op zo’n geschikte locatie zou komen te hangen. Immers het Letterkundig Museum heeft nu twee permanente tentoonstellingen ingericht, Het Pantheon en de Nationale Schrijversgalerij. Voor de voorlopige eeuwigheid (!), in ieder geval tot in lengte van jaren, zijn honderd Nederlands schrijvers van de afgelopen duizend jaar uitgelicht in het Pantheon en hebben de beeltenissen van bijna vijfhonderd schrijvers hun vaste haakje gevonden aan de muren van het Haagse museum.

Overvolle zaal luistert naar Mischa Wertheim

Verwachtingsvol toog ik met vrienden naar de opening. Zowat heel schrijvend Nederland ging samen in een hilarische samenzang met Mischa Wertheim. Daarna opende Harry Mulisch de tentoonstellingen met een vingerknipje in de lucht.

Mulisch een schim? Nee hoor, alive and kicking!

Als op een bruiloft of begrafenis mochten we de ‘hoogstgenodigden’ volgen die op de eerste rij zaten naar de Nationale Schrijversgalerij, directeur Aad Meinderts en Harry Mulisch voorop.

Op naar de Nationale Schrijversgalerij en het Pantheon. Die filmcamera maakt het allemaal wel heel echt.

Ha, nu zou ik mijn portret mooi zien hangen. De tentoonstelling is alfabetisch gerangschikt, dus op naar de letter ‘E’ van Enquist. A, B, C, D en… het zal niet waar zijn,… bij de letters E en F is de muur plotseling zo’n zes meter hoog. Ik zie dat mijn portret met al zijn details helemaal bovenaan op een niet te overziene afstand terecht gekomen is. Ik ben niet vaak in mijn leven zo onthutst geweest. Razend ook, want ik vind het zonde van zo’n geslaagd en fijn gedetailleerd portret om het zo op te hangen dat je het niet meer behoorlijk kan bekijken.

Deze schrijver die zichzelf zojuist heeft terug gevonden aan de muur moet ik nog even opzoeken in de bij de Nationale Schrijversgalerij behorende catalogus. Of herkent u hem zo al? Moet een achternaam met een E, F of G zijn.

Natuurlijk vind ik het uit oogpunt van de welwillende beschaafdheid ook heel sneu voor die andere schilders die een schilder met een F of een E hebben geschilderd. Ook zij hangen op eenzame hoogten. Nou ja, zo gaat dat dus soms.

Aangezien ik nog moest autorijden heb ik me ook al niet vergrepen aan de gratis drank om er nog woeste avond uit te stampen. We namen maar een kommetje erwtensoep met een sneetje roggebrood en bevredigenden onze onlust door ons aan alle beroemdheden te vergapen.

En voor wie het portret toch nog eens goed wil bekijken met de negentien miniatuurportretjes van Enquists dochter Margit op de achtergrond, is hier nog de afbeelding.

Niet alleen ik heb er lustig op los gefotografeerd, ook Siebe heeft veel prachtige foto’s gemaakt die ik jullie niet wil onthouden. (Bijkomende aardigheid voor mezelf: nou sta ik er ook eens op).

‘s Avonds slap ouwehoeren bij de open haard.

Daarvoor plant je dus die vlinderstruiken.

Raam in ons ‘allereigenste’ kerkje van Saint Leger.

Elke avond een avondwandeling rond La Tulipe Noire

Jilles en ik in gesprek bij het schilderij van Siebe.

Wijnkelders uit de 13e eeuw onder L’ Abbaye de la Lucerne.

Een buitengewoon goed ijsje gegeten op het strand van Granville, boven zie je de boulevard.

Opgezet pluimvee ter illustratie hoe vroeger de appels geperst werden voor de cider, pommeau en calvados.

Natafelen met koffie en koekjes.

Voor wie in La Tulipe Noire ooit zal komen: je vindt haar naast de deur naar de tuin.

Mireille en ik proberen onze macro-lensjes uit om het volgende te fotograferen:

veeeel slakken op een soort distelige plant aan de kust.

Bijna Disney, maar nee, het is Granville.

En er was nog geen licht (aan).

Verschillende kleuren goudverguldsel in de kerk van de Heilige Maria in Granville. In deze kerk bevinden zich allerlei scheepjes als votiefgeschenken om de behouden terugkeer van het zeegaand manvolk af te smeken.

Dit zou ook in Italie kunnen zijn (bijna dan).

Een collega!

Ik fotografeer maar weer eens de zee met kust.

Interessante deurklopper.

Goed, hier wil ik dus eigenlijk nooit meer weg!

Voor mij een rose’tje, voor Siebe de witte wijn. Wel altijd die lesmap bij de hand om nog even door te nemen wat we de volgende dag gaan doen.

Ondertussen zet Peter de aperitiefs voor het diner van vandaag neer. Elke dag krijgen we een andere kleur!

It’s all in the glasses of the beholder.

Een toast op een heerlijke dag en een verrukkelijke maaltijd.

Granville gezien vanuit Saint Pere sur Mer bij laagtij.

Mireille maakt schetsen voor haar zeegezicht.

Ik sleep wat af aan tasjes en paperassen in deze week. (Eigenlijk doe ik dat altijd).

Werkbespreking van de zeegezichten.

Service van onze geliefde Peter en Ton tot op het graf…(Hier bij onze vernissage van de eindtentoonstelling in het kerkje van Saint Leger).

Onvermijdelijk: de terugkeer naar Nederland.

Maar de bustocht is ook altijd supergezellig, dus we gaan toch vrolijk weg.

Weemoed…, te dragen tot zaterdag 17 juli 2010! Dan kom ik weer met een nieuwe groep in ons paradijsje in La Tulipe Noire aan.

Nota bene! Mijn nieuwe Normandie-reis, de schildercursus die ik elk jaar geef in de zomer, is dit jaar gepland van zaterdag 17 juli tot maandag 26 juli 2010. Deze datum is correct, het staat ook zo in de agenda op mijn site. De vermelde data in de papieren nieuwsbrief van januari 2010 zijn niet goed.

Maar dan nu nog wat napret van afgelopen zomer 2009.

De eerste lesdag

De eerste morgen vanuit mijn badkamerraam is het meteen raak. Alle schildersharten slaan op hol bij zo’n mooie ochtendnevel .

Coco, toujours Coco, et ancore Coco.

We beginnen de eerste ochtend met nauwgezette observaties.

Mireille heeft een hightec loep, met ingebouwde lamp. Niet echt nodig op deze eerste stralende dag.

Op het terras tussen de twee huizen van La Tulipe Noire.

De eerste koffiepauze zorgt voor blijdschap: geklopte melk en madeleines bij de koffie.

Druiven en clematis doen het dit jaar goed.

Korstmossen wijzen op schone lucht!

Alleen al voor de lunch wil ik elk jaar in La Tulipe Noire een zomercursus geven.

Met de stoere heren van het gezelschap richten we gelijk de eerste dag de tentoonstelling in van meegebracht werk uit Nederland in het eeuwenoude kerkje van Saint Leger. Aan het eind van de week hangen we de resultaten van de cursus op.

De tweede lesdag

Vanuit het weiland, vanachter de heg kijk ik een deel van de tuin van La Tulipe Noire in. Zijn de cursisten wel hard aan het schilderen?

Geesje weet hoe je het moet aanpakken!

Siebe en Jilles kijken het dal in dat achter mij, de fotograaf, ligt.

Koe moet verplaatst.

Op de reunie kwamen we er achter dat iedereen deze roos heeft gefototgrafeerd.

De eerste vrije dag

We gaan naar de grote weekmarkt in Julouville. Dit zijn allemaal tomaten!

Zo kan je ook de aandacht op je koopwaar (knuffels nota bene) vestigen.

Als ik dit zie krijg ik trek in gepofte knoflook uit de oven.

We weten het nu definitief zeker: Siebe is precies 1,90 meter.

Derde lesdag, L’Abbaye de la Lucerne

De kerk van L’Abbaye de la Lucerne is grotendeels gerestaureerd. De mallen waar de gewelven opnieuw over zijn gemetseld staan nu buiten.

Eenvoudig, maar ook al erg oud; uit de twaalfde eeuw.

Jilles zet op.

Geesje heeft een romantisch werkplekje gevonden.

Alle bezoekers van de abdij zijn vertrokken en wij hebben ons laten insluiten om een heerlijk lunch buiten te nuttigen die gastheer Ton van La Tulipe Noire ons heeft gebracht. Hoe verwend kan een mens worden?

Vierde lesdag, klaslokaal Saint Ursin

Frean bestudeert een zeegezicht van Mesdag als voorstudie voor de dag dat we aan zee zullen werken.

Opperste concentratie in een haast meditatieve stilte.

Annekarien maakt haar aquarel van de abdij af.

En ook deze dag lunchen we goed, gewoon ‘thuis’ in La Tulipe Noire.

‘s Middags maak ik een uitstapje met Siebe naar de Ferme Cidricole. In zeer oude vaten rijpt hier de Calvados.

Oude ciderflessen.

Oude destilleermachines met poppen.

Mireille in een vervreemdende panoramische weergave van Granville.

Vijfde lesdag, aan zee

Een deel van onze groep heeft zich gezellig bij elkaar genesteld op de boulevard van Saint Pair sur Mer.

Bekijks!

Zo zou het moeten kunnen blijven hangen, met die frisse kleuren op die prachtige verweerde muur.

Ton van La Tulipe Noire is niets te gek; hij komt de lunch zelfs aan zee brengen!

Heerlijk zeegezicht van cursist Jilles.

En na een lange warme dag schilderen aan zee wacht ons in La Tulipe Noire een aperitif voor het diner.

Aflsuiting van een heerlijke negen dagen!

Ik hoop dat jij, u de lezer van deze Lieslog, een prachtig jaar mag tegemoet zien. Een jaar vol liefde, kunst, voldoening, spannende ontmoetingen, veel lachen. Kortom dat wat ik mezelf ook wel wil toewensen. Maar omdat we het nog niet weten, wat het ons brengen zal, dit nieuwe jaar, richten we de aandacht maar vol op het hier en nu:

Wasmanden vol nieuws

En dat is: brieven invouwen! Deze laatste zondag van de kerstvakantie is geheel opgesoepeerd aan de nieuwjaarmailing die 1100 mensen komende week in de bus krijgen. Al het voorbereidende werk had ik al voor de jaarwisseling verricht en vandaag hebben Nina en Loek me geholpen om de klus te klaren. Van 11.00 tot 16.30 uur met zijn drieen non-stop bezig geweest. Een enkele opgepiepte oliebol heeft de moed erin gehouden toen we na een paar uur dreigden in te zakken.

Paniek

Ik kwam 1 enveloppe tekort maar voor de rest kwamen we precies uit met het insteken. Dus als bekroning op de urenlange, tamelijk meditiatieve klus mochten we eindelijk de enveloppen tellen en bundelen in pakjes van 50 stuks. Het was ongelooflijk! We kwamen maar tot 700 enveloppen, veertien pakjes. Ik begreep er niets van. Ik had ruim 1100 nieuwsbrieven laten printen, 1100 ansichtkaarten laten drukken die ook zouden worden meegestuurd en ik had ook precies 1100 enveloppen gekocht. Het bestond toch niet dat zowel de printerette, als de kantoorboekhandel, als de drukker van de kaarten precies 400 stuks te weinig zouden hebben geleverd? En dan ook nog zonder dat ik dat door gehad zou hebben? Of kon ik niet meer rekenen? 14 pakjes van 50 enveloppen is toch…? Juist. Alle pakjes herteld. We waren denk ik toch wel wat gaar, want toen ik mijn hoofd drie keer gebroken had en maar was gaan zitten om wat voor me uit te gaan staren, zag ik opeens op de bank nog een hele wasmand vol enveloppen staan. Pff, natuurlijk precies 400 stuks.

Kantoorkat Bob is dol op donkere hoekjes

Dit jaar is al weer een goed end op dreef. Morgen gaan we de lentemaand in en inderdaad hoor ik wat verkennend getsjilp uit de kastanjeboom die in de binnentuin staat. Mijn kinderen zijn druk met nieuwe activiteiten op muzikaal gebied; mijn dochter Aaf zit sinds kort op de Kinderkoor Academie Nederland en kwinkeleert elke dag haar solfxe8ge en liederen van Benjamin Britten. Mijn zoon Mees bereidt zich voor met pianiste Alla Libo om aanstaande zaterdag 7 maart te spelen op het Prinses Christina Concours.

Ook ik ben met nieuwe zaken bezig. Ze hebben wel te maken met mijn vak. Altijd ben ik op zoek. Op zoek naar vervolmaking van mijn techniek, op zoek naar nieuwe oplossingen voor mijn compositites, op zoek naar nieuwe artistieke uitdagingen zoals dat zo mooi en vrijblijvend is te formuleren.

Mijn werkwijze is verfijnd al zijn er schilders die nog veel precieser werken dan ik. Tijdens de beurs Realisme 09 heb ik mijn ogen goed de kost gegeven. Ik vond het tijd om mijn hand verder te ontwikkelen om te kijken of ik in de buurt kan komen van de grootste precieselingen. Op dit moment weet ik niet eens of ik zo precies wil schilderen, maar mijn werkintuxeftie zegt dat ik het moet uitproberen. Al lang wilde ik me verdiepen in de kunst en vooral techniek van het icoon schilderen. Eind januari werd me duidelijk dat ik tijd en geld genoeg had om een cursus te volgen.

De cursus die ik gevonden heb bij Iconenatelier Jan Verdonk was al begonnen, maar ik mocht gelukkig nog aanhaken.

Ploeteren op de vierkante milimeter

De leuke en ontspannen docent Jan Verdonk had een paneel voor me dat al enigszins beschilderd was, zodat ik niet teveel zou achterlopen bij de rest van de groep. En nu ben ik zelf weer schilderleerling in plaats van docent. Ik vind dat een leuke ervaring. De eerste les liep ik nieuwsgierig rond om te kijken wat de anderen aan het maken waren. Ik ben zo gewend om iedereen positieve feedback te geven en me overal tegen aan te bemoeien dat het nog best lastig was om een beetje mijn mond te houden.

Bovenstaande icoon is het voorbeeld

De eitempera-techniek, waar het me vooral om te doen is, valt me nog niet mee. In twee lessen van drie uur ben ik nog niet verder dan het aanmaken van verf en het twee maal zo schraal mogelijk opzetten van de verflaag. Dekkendheid ontstaat door in zo dum mogelijke lagen over elkaar te werken.

Laag na laag wordt het icoon opgebouwd, met ‘engelen’geduld zullen we maar zeggen…

Dacht ik gisteravond een prachtige laag te hebben geschilderd blijkt het pigment nog los te komen als je er langs wrijft met je vinger en kan ik het nog eens voor de derde maal doen. Om sneller te leren schilderen hoef ik deze techniek me dus niet eigen te maken. Ik heb in mijn pas gestarte zoektocht wel al vast de grenzen van mijn geduld gevonden. En nu maar gaan oprekken, die grenzen…

De mooie rode gloed in het bladgoud heb ik niet met een bijzondere glacering of zo er op gezet. Het is gewoon de reflectie van mijn ochtendjas toen ik deze foto vanochtend maakte.

Hier een kleine fotoimpressie van de beurs Realisme 09 in de Passengers Terminal Amsterdam. Ik had er twee portretten (Anna Enquist en violist Tjeerd Top) hangen als docent van de Wackers Academie. Afgelopen zaterdag 17 januari gaf ik een openbare les aan mijn Wackers Young leerlingen in de zaal van de Wackers Academie op de beurs. De beurs werd erg goed bezocht en ook de openbare lessen en lezingen van de Wackers Academie trokken veel belangstelling.

Overzicht van de beurs

Openbare les Wackers Young op keurig kleedje

Mijn leerlingen laten zich niet afleiden door omstanders

Sophie gaat helemaal op in haar ‘toets’technieken. Op de achtergrond mijn portret van Anna Enquist

Vanuit het stilleven gezien…

Fascinatie

Maar weinig mensen zijn bekend met het werk van de Spaanse barokschilder Francisco Zurbaran (1598-1664). Een aantal jaar geleden kocht ik in de ramsj een boek van Cees Nooteboom over de schilder. Het is een soort verslag van de ontdekking van Nootebooms liefde voor het werk van deze schilder. Ik zie vooral veel monniken in wat stijf geschilderde enorme pijen en dan plots: een stilleven. Zo mooi, zo gaaf, zo sereen en streng, prachtig.

Later vind ik nog een stilleven in een ander boek, minstens net zo mooi.

Als ik mijn jaarprogramma aan het maken ben en nadenk over welke workshops ik dit seizoen zal geven vind ik dat ik eens andere schilders dan de geijkte moet belichten. En Zurbaran komt in mijn gedachten boven.

Op zondag zeven december was het zover. Tot mijn stomme verbazing zat de workshop tjokvol; onbekende schilder geen bezwaar. Een probleempje dat zich aandiende was dat Zurbaran zijn stillevens tamelijk frontaal schilderde. Dat zou betekenen voor de workshop dat alle negen deelnemers een eigen stilleven zouden moeten hebben om er goed recht voor te kunnen zitten. Onhaalbare kaart, ik besloot er twee op te stellen en ging shopppen in de kringloopwinkel voor gekke kannetjes.

Eerste stilleven

Tweede stilleven,

Je zou denken, dat zet je zo even neer; paar potten en pannen, fruitschaaltje erbij, klaar. En dat viel vies tegen. Ik ben lang aan het schuiven geweest om met de beschikbare attributen iets aardigs neer te zetten.

Omdat ik geprobeerd heb iedereen zo frontaal mogelijk voor xe9xe9n van de stillevens neer te zetten zat mijn atelier zeer vol, het ging allemaal net.

Op de bovenstaande foto zijn zelfs drie deelnemers even een luchtje scheppen, die moet je er dus nog even indenken.

Hard werken 1

Hard werken 2

Hard werken 3

De deelnemers werken op een vrij neutrale ondergrond van omber naturel. Ze maken een goede ondertekeninng die in verf wordt overgetrokken. Daarna licht en donker er in zetten, kleur aanbrengen en van donker naar licht werken.

Halverwege de dag serveer ik een Turkse borsjt, een winterse bietensoep. We scharen ons rond de kachel op een heel klein oppervlak omdat de rest van mijn atelier zo vol is.

Na de lunch verkwikt en wel er weer stevig tegenaan.

Zoals altijd is de dag razendsnel voorbij gevlogen. We bekijken de oogst.

Als zeer prettige verrassing trekt Aafke plots een fles champagne tevoorschijn om te klinken op de verjaardag van vriend Piet die er ook is. Zo wil ik wel elke workshop aflsuiten!

Feestfoto’s

Helaas heeft de wintermalaise enigszins toegeslagen; heel veel niezen, snuiten en  moe, moe… Maar echt stilzitten doe ik toch niet, al gaat alles een beetje met een slakkengangetje. Hierbij plaats ik nog een paar foto’s van mijn open dag op 16 november j.l.

Bovenste foto: vader Geert, oom Floor, ikzelf en vriendin Ebbetien. Onderste foto: broer Synco en zoon Mees

Foto links: helpende handjes van Siebe, foto rechts: schrijfster Anna en echtgenoot Bengt kijken naar haar portret door mij.

Op pad met Wackers Young

Afgelopen zaterdagochtend was ik met enkele van mijn Wackers Young-studenten naar de open dagen van de Rijksakademie. Elk jaar tegen december houden ze open huis en het is heerlijk om in het prachtige gebouw rond te dwalen en je te laten verrassen. Mijn studenten bleken razendsnel alle beelden in hun hoofd op te slaan en elk detail op te merken. Een beetje het memory-spelen-met-een-kleuter-en-dan-verliezen-effect. Ik genoot van hun aandacht voor de nieuwste, veelal figuratieve, schilderkunst.

Sophie en Kevin puffen even uit van alle nieuwe indrukken op de RIjksakademie

Opzet van eerste grisailles studenten Wackers Young

Daarna verplaatsten we ons naar onze eigen academie en gingen ze verder aan hun eigen eerste schilderij in grijswaarden waar ze nu een drietal middagen aan werken. Step by step.

Works in progress:

Zal je net zien, maar natuurlijk werd ik ziek in de meest drukke week van het jaar. Met heftige buikkrampen heb ik de laatste hand gelegd aan het portret van Anna Enquist. Mijn dochter Aaf heeft me gefotografeerd.

Ik stond wel verbaasd toen ik deze foto in mijn camera vond, Aaf heeft een heel eigen stijl van fotograferen!

Gelukkig was ik zondag weer opgeknapt genoeg om mijn bezoekers te ontvangen en dat was maar goed ook want minstens 130 mensen zijn komen kijken naar mijn portretten van de afgelopen tijd en naar de werkstukken van mijn leerlingen van de zomercursus in Normandixeb! Het was gisteren vanaf 11.00 uur continu druk met het absolute hoogtepunt rond borreltijd. Door alle opwinding ben ik vergeten iemand te vragen om foto’s te maken; ik heb er toch een paar, toen we eigenlijk al aan het opruimen waren.

Always Siebe, oom Floor en neef Wouter

Ebbetien leest in Palet over het ontstaansproces van het portret van Marco. Lolke is heel content met het portret dat ik van zijn neef Tjeerd heb geschilderd.

Het was nog even stressen om het portret van Clara op tijd uit Duitsland terug te krijgen. Maar grootvader Platte van wie het portretje is had een prachtige houten box op maat laten maken waar het schilderij precies in past. Zo besloten we afgelopen vrijdagmorgen dat het toch veilig met een koerier mee kon. Zaterdagmorgen om 9.15 uur werd het op mijn atelier afgeleverd. En nu kon het hangen. Hier op de foto de opdrachtgever Markus die zijn nichtje samen met zijn zus voor zijn ouders vorig jaar heeft laten schilderen. Markus is intussen vader geworden, ik mag echt wel zeggen, een zeer trotse vader en poseert met zijn dochtertje Hannah bij het portret van nichtje Clara.

Verbeeld ik het me of is het te zien  dat deze drie familie van elkaar zijn?

Het is eigenlijk veel te druk om te bloggen, er moeten nog 1054 enveloppen van een adres voorzien worden, liefst vanavond. Die enveloppen gaan morgen de deur uit met mijn nieuwsbrief voor dit seizoen en de uitnodigingskaart voor mijn open atelier op zondag 16 november a.s. Wat moet er nog veel gebeuren, ik voel de stress in mijn lijf.

Het belangrijkste en tevens het moeilijkste is dat het portret van Anna Enquist af moet. Verder moet ik mijn portretten van de afgelopen anderhalf jaar terughalen. Dus dat is veel bellen, mailen. De wegen gaan van Amsterdam, Haarlem, Alkmaar, Noord Duitsland tot in Peking. Weliswaar hangt daar geen schilderij van mij maar ik moest wel iemand bellen die daar zat om een afspraak te kunnen maken om mijn Noord Duitse schilderij terug te lenen. Ook moest er toestemming aan Marco Borsato gevraagd worden om zijn portret te lenen. Dat is immers nog niet op mijn open atelierdagen te zien geweest. Overigens was zijn toestemming geen enkel probleem.

Mijn open atelier zal zijn op:

Zondag 16 november van 11.00 tot 19.00 uur (borrel 17.00 uur)

Maandag 17 tot en met vrijdag 21 november van 13.00 tot 17.00 uur.

Het adres: Utrechtsedwarsstraat 28 A-L

1017 WG Amsterdam

Bij deze bent u, de bloglezer, van harte uitgenodigd. Ook tonen de deelnemers aan de Normandixeb reis van afgelopen zomer 2008 enkele werkstukken.

Bij dit blog plaats ik een paar leuke foto’s van de jonge en veel belovende fotograaf Ramses van der Stelt. Hij heeft deze foto’s gemaakt als opdracht voor zijn fotografieopleiding.

En nog twee foto’s die moeten illustreren wat een kunstenaar doet als hij, zij een ommetje maakt tijdens een pauze op het atelier. (Dit was onderdeel van de opdracht van Ramses).

Dan ga ik dus een haring eten in de Utrechtsestraat ter verkwikking. (Sorry Haagse familieleden: wij Amsterdammers doen het met een prikkertje).

En daarna teken ik briljante (grapje) invallen voor nieuwe schilderijen in mijn agenda terwijl ik op een bankje zit op het Amstelveld.

                         *   foto’s: Ramses van der Stelt   *